Welke bescherming biedt het arbeidsrecht tegen ontslag van werknemers?
Het arbeidsrecht voorziet voor de werknemer in een basisbescherming tegen ontslag. Maar verkozenen van sociale verkiezingen of werknemers in een uitzonderlijke situatie zijn extra beschermd.
De arbeidswet, zoals vele wetten, is complex, maar zit ook vol beschermingen vooral naar de werknemers toe.
In feite zit het in de genen van het arbeidsrecht dat men de zwakkere partij gaat beschermen. En de wetgever gaat ervan uit dat de zwakkere partij in de arbeidsrelatie per definitie de werknemer is.
Als de situatie zich dan toch noopt tot een ontslag, wat raadt u dan aan de werkgevers aan?
Het is vooral cruciaal om zich altijd de vraag te stellen of die werknemer, die men wilt ontslaan, op een of andere manier beschermd is. En ik vind het soms onthutsend dat een bedrijf zich die vraag niet stelt. Met alle gevolgen van dien, niet alleen dat het gigantisch veel extra geld kan kosten, maar daarenboven dat men ook nog in feite verzuurde relaties krijgt met de vakbonden omdat men een beschermd iemand toch heeft ontslagen.
Welke fouten worden er het vaakst gemaakt?
Zeer opvallend is dat een bedrijf tijdens de uitvoering van de arbeidsovereenkomst al te weinig formeel, dus schriftelijk, een werknemer gaat aanspreken die iets verkeerd doet. Het arbeidsrecht, de arbeidsrechtbank houdt alleen rekening met wat effectief op papier staat zoals ingebrekestellingen of evaluaties. En bij evaluaties zien we ook dat heel vaak die niet de realiteit weerspiegelt zoals die objectief gezien wel is, waardoor men dan op het einde van de rit, als er een ontslag is, gaat zeggen dat de enige reden waarom die persoon ontslagen is het de bescherming is.
De tweede fout die regelmatig voorkomt, is dat men geen rekening gaat houden met de categorie van de niet verkozen kandidaten bij sociale verkiezingen. Die hebben dezelfde bescherming als een effectief verkozen lid.
Het is een beetje des mensens, we hebben onze olympische spelen, de sociale verkiezingen om de vier jaar, dat men het derde jaar bijna niet meer weet wie er ooit op de lijst heeft gestaan. Dus men moet in feite ergens intern maken dat er een signaalfunctie is dat die persoon die bescherming geniet.
En dan een derde misvatting is dat men denkt dat wanneer men een collectief ontslag of sluiting heeft, dat die beschermingen in feite automatisch wegvallen. En dat is niet zo.
Wachtdiensten, bereikbaarheidsdiensten,... geven vaak aanleiding tot een discussie over de vraag of een bepaald deel van deze tijd al dan niet in aanmerking komt als 'arbeidstijd'. Dit is namelijk niet onbelangrijk om te weten of er loon moet betaald worden. Er kan aldus ook een overschrijding van de maximale grenzen inzake arbeidstijd ontstaan waarvoor eventueel overloon en/of inhaalrust verschuldigd kan zijn. Onlangs bracht het Hof van Justitie dan ook meer duidelijkheid over de werknemer die zich op een 'verlaten' of 'moeilijk te bereiken werkplek' bevindt. Of hoe een bijna onbereikbaar idyllisch Sloveens berglandschap de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie verder vorm geeft.
Wat als de werknemer zijn eigen gereedschap meebrengt?
Het gebeurt regelmatig dat werknemers hun eigen arbeidsgereedschap meebrengen om de arbeidstaak te kunnen uitvoeren, zoals een gereedschapskist of een draagbare computer. Krachtens artikel 20,7° van de Arbeidsovereenkomstenwet impliceert het gebruik van persoonlijk arbeidsgereedschap door de werknemer twee verplichtingen voor zijn werkgever: de goed huisvader-plicht en de teruggaveplicht.
Gelukkig zijn zwangere werkneemsters extra beschermd tegen ontslag. Dat zij hoegenaamd niet ontslagen kunnen worden, is echter een grote misvatting. Als de werkgever de nodige bewijzen kan voorleggen, dan kan het wel degelijk. Die bewijzen mogen uiteraard niets te maken hebben met de zwangerschap op zich. Lijkt duidelijk, maar het arbeidsrecht is soms een mijnenveld. Bij de minste verkeerde beweging loopt de werkgever het risico een beschermingsvergoeding te moeten betalen aan de ontslagen werkneemster.
Tilleman Van Hoogenbemt bundelt de krachten met Agio Legal.
Agio Legal en Tilleman Van Hoogenbemt zijn in de juridische sector begrippen. Beide kantoren hebben een jarenlange expertise en zijn gespecialiseerd in hun vakgebieden. Voor Agio Legal ligt die specialisatie bovenal binnen het handelsrecht, Tilleman Van Hoogenbemt focust dan weer op arbeidsrecht. In de praktijk, liggen die twee rechtsdomeinen vaak in elkaars verlengde. Om voortaan alle deskundigheid onder één dak te hebben, kiezen Agio Legal en Tilleman Van Hoogenbemt ervoor om de handen in elkaar te slaan.